ریاض چه مسیری را انتخاب کرده است؟
به نوشته فیصل عباس، موضع عربستان از روزهای ابتدایی جنگ روشن بوده است: جلوگیری از گسترش بحران و حفظ امنیت داخلی.
او تأکید میکند که برخلاف برداشت برخی ناظران، سکوت یا احتیاط ریاض به معنای انفعال نیست. عربستان ترجیح داده بهجای واکنشهای احساسی و رسانهای، روی مهار بحران تمرکز کند.
از نگاه او، اولویت اصلی عربستان حفاظت از شهروندان، جلوگیری از کشیده شدن جنگ به کل خلیج فارس و باز نگه داشتن مسیرهای انرژی بهویژه تنگه هرمز بوده است.
در همین چارچوب، ریاض همزمان دو مسیر را دنبال کرده است:از یک سو حفظ بازدارندگی در برابر ایران و از سوی دیگر، باز نگه داشتن مسیر مذاکره و ارتباط سیاسی.
پشت پرده سیاست سعودی
این تحلیل معتقد است عربستان بهخوبی میداند که هر بحران بزرگ منطقهای، بیش از همه به اقتصاد و امنیت کشورهای خلیج فارس آسیب میزند.
به همین دلیل، ریاض برخلاف برخی جریانهای تندرو منطقه، علاقهای به یک جنگ فرسایشی و طولانی ندارد. مخصوصاً در شرایطی که پروژههای اقتصادی و برنامههای توسعهای عربستان به ثبات منطقه وابسته است.
فیصل عباس همچنین به برخی پیامهای غیرمستقیم عربستان اشاره میکند؛ از جمله اجازه ماندن سفیر ایران در ریاض، ادامه تماسهای دیپلماتیک و حمایت از میانجیگری پاکستان. از نگاه او، این اقدامات نشانه آن است که کانالهای ارتباطی میان تهران و ریاض همچنان باز ماندهاند.
در عین حال، گزارشهایی هم درباره پاسخ محدود عربستان به برخی گروههای نزدیک به ایران در عراق مطرح شده؛ اقدامی که به گفته تحلیلگر عربنیوز، بیشتر جنبه بازدارندگی داشته تا ورود مستقیم به جنگ.
ریاض به دنبال چه آیندهای است؟
مهار جنگ و بازگشایی هرمزمهمترین هدف فوری عربستان، جلوگیری از ادامه بحران و بازگشایی کامل تنگه هرمز است؛ زیرا امنیت انرژی برای اقتصاد منطقه حیاتی محسوب میشود.
بازگشت به مذاکره با ایرانبه باور این تحلیل، ریاض در نهایت خواهان بازگشت گفتوگوهای امنیتی با تهران است؛ چه در قالب توافقهای منطقهای و چه از طریق چارچوبهای دیپلماتیک جدید.
ساختن نظم امنیتی تازه در خلیج فارسعربستان به این جمعبندی رسیده که امنیت منطقه فقط از مسیر درگیری نظامی تأمین نمیشود و باید نوعی سازوکار منطقهای برای مدیریت بحرانها ایجاد شود.
جمعبندی
تحلیل فیصل عباس نشان میدهد عربستان در میانه بحران ایران، بیشتر از آنکه به دنبال تشدید تنش باشد، نگران کنترل بحران و جلوگیری از بیثباتی گسترده است.
ریاض میخواهد هم قدرت بازدارندگی خود را حفظ کند و هم درِ مذاکره را نبندد. به همین دلیل، سیاست فعلی عربستان را میتوان ترکیبی از احتیاط، بازدارندگی و تلاش برای مدیریت بحران دانست؛ رویکردی که احتمالاً در ماههای آینده هم ادامه خواهد داشت.
