– همزمان با تشدید تنشها در غرب آسیا و ورود گروه ضربت ناو هواپیمابر نیروی دریایی ایالات متحده به رهبری ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن در شمال دریای عرب، یک سوال همیشگی باردیگر در محافل استراتژیک مطرح شده است: آیا ایران میتواند یک ناو هواپیمابر آمریکایی را غرق کند؟
روی کاغذ، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، میتواند در کوتاهترین زمان ممکن دستور حمله هوایی به ایران را صادر کند، اما در میدان عمل کار به این آسانی نیست و در حالی که قدرتنمایی آمریکا در دریا بسیار چشمگیر است، اما دست ایران برای مقابله با نیروی دریایی آمریکا و ناوهای غول پیکر این کشور خالی نیست.
ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن، یک ناو هواپیمابر هستهای کلاس نیمیتز، با حدود ۶۰ جت جنگنده F/A-۱۸ سوپر هورنت است که کار برای این جنگندههای مستقر روی ناوهای آمریکا برای حمله به ایران به این آسانی نیست و مشخص نیست که آیا ناوهای آمریکایی در صورت بروز جنگ با ایران توانایی حفظ خود در برابر حملات موشکی ایران را خواهند داشت؟
شهر موشکی در برابر ناوها و جنگندهها
نیروی هوایی متعارف ایران به طور کلی محدود ارزیابی میشود، چون سالها تحریم باعث شده تا ایران نتواند جنگندههای نسل جدید را در تعداد انبوه به نیروی هوایی خود افزوده کند، اما ایران همزمان محدودیت نیروی هوایی خود را از طریق توسعه توان موشکی جبران کرده است.
در حال حاضر تهران یکی از متنوعترین زرادخانههای موشکی جهان را در اختیار دارد، از جمله موشکهای بالستیک کوتاه، میانبرد، موشکهای کروز و مهمتر از همه، سلاحهای مافوق صوت بالستیک. موشکهای مافوق صوت با سرعتی بیش از ۵ ماخ حرکت میکنند و زمان واکنش را برای طرف مقابل به شدت محدود میدکند.
براساس گزارش منابع نظامی و باتوجه به پاسخهای موشکی ایران به اسرائیل در جنگ 12 روزه، ایران نشان داده است که دارای موشکهای قاره پیما مجهز به سیستمهای هایپرسونیک مانند موشک فتاح-۲ است. برخی از موشکهای بالستیک ایران نیز برای هدف قرار دادن کشتی و ناوهای بزرگ جنگی طراحی شدهاند. برخی از این موشکها را پیشتر ارتش یمن در سال ۲۰۲۴ برای هدف قرار دادن کشتیهای تجاری و جنگی در خلیج عدن استفاده کرد و دولت یمن پیشتر خرید این موشکها از ایران را تائید کرده بود.
در واقع تجربه نیروهای یمنی برای استفاده از موشکهای ضدکشتی ایرانی در جریان حمایت از غزه و مقابله با کشتیهای به مقصد اسرائیل در سال 2024 نشان دهنده آن است که ایران از توان موشکی کافی برای هدف قرار دادن کشتیهای جنگی در دریا برخوردار است.
ناوهای آمریکایی چگونه آسیب پذیر میشوند؟
ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن در دریا به تنهایی عمل نمیکند، بلکه این ناو در میان گروهی از ناوشکنها قرار دارد. گزارش رویترز نشان میدهد که ناو آبراهام لینکن، توسط یک گروه ضربت ناو هواپیمابر متشکل از رزمناوها و ناوشکنهای مجهز به سیستم رزمی ایجیس به عنوان یکی از پیشرفتهترین شبکههای دفاع هوایی دریایی در جهان، محافظت میشود. این چتر دفاعی به صورت لایه لایه عمل میکند. لایه بیرونی شامل سیستمهای جنگ الکترونیک است که برای ایجاد اختلال یا گیج کردن موشکهای مهاجم طراحی شدهاند. هر ناوشکن مجهز به حدود ۹۰ موشک دفاع هوایی از جمله RIM-174 SM-6، یک رهگیر برد بلند با برد بیش از ۴۰۰ کیلومتر است. انواع جدیدتر این سامانه همچنین دارای قابلیت ضد موشک بالستیک هستند که به آنها امکان میدهد تهدیدات بالستیک و مافوق صوت خاصی را در مراحل مختلف پرواز رهگیری کنند.
با وجود این سیستم پیشرفته ضدموشکی اما همچنان یک سوال پابرجاست: این سامانه دفاعی در برابر موج موشکی ایران و در زمانی که تعداد شلیکها به بیش از 100 موشک به صورت همزمان میرسد، چگونه توان مقابله خواهند داشت؟ در واقع با وجود این که ناوهای آمریکایی به پیشرفتهترین سیستمهای دفاع موشکی مجهز هستند، اما حتی پیشرفتهترین این سامانهها در برابر موج حمله موشکی ناکارآمد خواهند بود، چون رهگیری و هدف گیری همزمان بیش از 100 موشک حتی برای پیشرفتهترین سامانههای ضدموشکی غیرممکن است.
حمله ایران چگونه خواهد بود؟
به نظر میرسد که تلاش ایران برای حمله به ناو آبراهام لینکلن با تکیه بر اطلاعات و ارزیابیهای فنی و حساب شده دنبال میشود.
گزارش ایندیا تودی نشان میدهد که نیروهای ایرانی میتوانند صدها پهپاد دوربرد شاهد-۱۳۶ را در کنار موشکهای بالستیک و کروز به سمت ناوهای آمریکایی پرتاب کنند. این اقدام با هدف غلبه بر سیستم پدافندی گروه ضربت و مجبور کردن کشتیهای جنگی ایالات متحده به استفاده از رهگیرهای خود انجام میشود و پس از اتمام این لایههای دفاعی، موشکهای مافوق صوت با قدرت تخریب شوندگی بیشتر به سمت ناوها شلیک خواهند شد.
در واقع حمله احتمالی ایران علیه ناوهای آمریکایی به احتمال زیادی شامل دو مرحله خواهد بود:
شلیک انبوه پهپادی با هدف خالی کردن انبار موشکی ناوشکنها و سیستمهای پدافندی در لایه اول
شلیک انبوه موشکهای بالستیک برای هدف قرار دادن بدنه ناو
جغرافیا؛ عامل تعیین کننده
از نظر جغرافیایی بعید است که ناوهای هواپیمابر آمریکایی وارد آبهای ساحلی ایران مانند خلیج فارس یا حتی خلیج عمان شوند. چون در این آبها نیروهای موشکی ساحلی ایران حداکثر برد و توان را برای هدف قرار دادن ناوهای آمریکایی در اختیار خواهند داشت. در عوض، ناو آبراهام لینکلن در دریای عرب فعالیت خواهد کرد و از زمینهای کوهستانی عمان به عنوان سپر جغرافیایی خود برای خرید زمان در زمان حمله موشکی از سوی ایران استفاده خواهد کرد.
میلیتاری دیفنس هم درباره عامل جغرافیا در تنش ایران با ناوهای آمریکایی گزارش داده است که ناوهای هواپیمابر اهداف ثابتی نیستند. یک ناو هواپیمابر کلاس نیمیتز بیش از 100 هزار تن وزن دارد و میتواند با سرعت بیش از ۲۵ گره دریایی حرکت و روزانه صدها کیلومتر را طی کند. برهمین اساس نیز، ناوگروههای هواپیمابر دائماً مسیر خود را تغییر میدهند تا از الگوهای حرکتی قابل پیشبینی جلوگیری کنند.
در این شرایط برای حمله موفقیتآمیز به چنین هدفی، ایران به یک زنجیره پرتاب موشکی سریع و انعطافپذیر نیاز دارد که بایستی با ترکیبی از نظارت ماهوارهای، ادغام دادهها، سیستمهای فرماندهی و کنترل و قابلیت پرتاب فوری موشک همراه باشد و به نظر میرسد ایران با آگاهی از این وضعیت تلاش کرده تا سیستم موشکیاش به یک سیستم ردیابی ماهوارهای قابل اعتماد برای رصد مداوم ناو هواپیمابر مجهز باشد.
ایران آماده محک زدن توان دریایی خود!
در عین حال باید توجه داشت که غرق کردن یک ناو هواپیمابر آمریکایی همچنان فوقالعاده دشوار است. در واقع ایران میتواند هزینه و ریسک عملیات دریایی ایالات متحده را افزایش دهد، هرچند نابودی یک ناو هواپیمابر متکی بر مجموعهای از امکانات است. جیمز مدیسن، کارشناس نظامی در سی.ان.ان معتقد است که بازدارندگی در دریاها نه بر پایه بزرگترین سلاحها، بلکه بر این پایه است که چه کسی میتواند اول ببیند، ردیابی کند و زودتر حمله کند! برهمین اساس نیز ایران با آگاهی از این دشواریها به نظر میرسد تلاش دارد تا توانایی خود را برای زدن بزرگترین ناوهای نیروی دریایی آمریکا در نبرد احتمالی پیش رو با تکیه بر توان ماهوارهای غیروابسته به تکنولوژی غربی محک بزند. «وحید یزدانیان»، رئیس پژوهشگاه فضایی ایران تائید کرده است که ایران با گامهایی بلند در صنعت فضایی، موفق شده است فناوری بومی ساخت و بهرهبرداری از ماهوارههای ارتباطی و سنجشی را توسعه دهد؛ گامی مهم که توان دفاعی و علمی ایران را ارتقاء داده است.
در واقع در گذشته، تنها گزینه ناوبری جهانی، سیستم GPS آمریکایی بود. اما امروز کشورهایی مانند چین، روسیه، ژاپن و انگلیس نیز منظومههای ناوبری اختصاصی خود را توسعه دادهاند. چینیها منظومه ناوبری اختصاصی خودشان را بکار میگیرند و ایران هم توانسته از این سامانهها استفاده کند، هرچند هدف نهایی ایران، ساخت زیرسیستمهای بومی با قابلیت اتصال به منظومههای داخلی ناوبری است. براین اساس به نظر میرسد ایران در استفاده از توان موشکی خود بر سیستم ماهوارهای و ناوبری غیرغربی برای ردگیری ناوهای آمریکایی استفاده خواهد کرد.
منبع: الوقت
